Cookies (Çerezler) Nedir? Ne İşe Yarar? Nasıl Silinir?

Google arama sonuçlarına göz atarken, Facebook’a giriş yaparken ya da bir forumda masum bir şekilde sohbet ederken bilgisayarınıza ya da telefonunuza bırakılan çerezler; şifrelerinizi veya e-posta adreslerinizi yanlış ellere taşıyabilirler mi?

Cookies (Çerezler) Nedir?

Çerezler, web siteleri tarafından oluşturulan, genellikle online mağazaları, sosyal ağları ve forumları kullanıcı dostu yapmayı amaçlayan ve ziyaretçi verilerini depolayan veri paketleridir.

Web tarayıcılarının bilgisayarınızda sakladığı küçük metin dosyaları diyebileceğimiz çerezler; internette bir sayfayı ilk kez ziyaret ettiğinizde, bu web sitesi tarafından erişilebilen bilgilerinizi toplamaya başlar. Böylece web siteleri, çerezler sayesinde kimlerin siteyi ziyaret ettiğini tanıyabilir ve kullanıcıların ihtiyaçlarına belirli ölçüde uyum sağlayabilir.

Çerezler Ne İşe Yarar? Zararlı Mı?

Son kullanma tarihi veya saati, yol ve güvenlik özellikleri gibi meta verilere sahip olan çerezler aracılığıyla web siteleri oturumunuzu açık tutabilir, tercihlerinizi hatırlayabilir ve size daha alakalı içerikler sunabilir. Bir web sitesinden ayrıldığınızda bazı çerezler silinirken bazıları yıllarca kalır.

Web siteleri kullanıcıları çerezlere göre “hatırlar”, böylece aynı siteyi tekrar ziyaret ettğinizde;

  • önceden seçilen ürünler alışveriş sepetinizden kaybolmaz,
  • dil ve özel tercihler gibi kullanıcı ayarları, web formları üzerinden girilen e-posta adresi, ad veya telefon numarası gibi veriler çerezler tarafından saklandığından bu verileri tekrar girmeniz gerekmez,
  • ayrıca web sitesinde geçirilen süre gibi veriler de istatistiksel değerlendirme için toplanır ve kullanıcı profillerinin oluşturulur, kişiselleştirilmiş reklamcılığın temeli olan hedefleme böylece sağlanır,
  • ilk ziyaretlerde karşılaşılan “bültenimize abone olun” gibi uyarıları almazsınız,
  • konumunuzla ilgili veriler tutulacağından bölgenizle alakalı haberleri ve hava durumu tahminlerini görebilirsiniz,
  • Özellikle online mağazalarda ziyaret ettiğiniz ürün sayfalarının çerezler tarafından kaydedilmesi de pazarlama stratejileri için son derece önemlidir.

Sağlıkla ilgili web sitelerini sık sık ziyaret ettiğnizde, konu ile hiçbir ilgisi olmayan web sitelerinde bile, eczane ürünleri gibi reklamlar görebilirsiniz. Bu nedenle veri koruma uzmanları; çerezleri internetteki izlerinizi, davranışsal hedefleme gibi pazarlama amaçları için kötüye kullanan zararlı datalar olarak görmektedir.

Çerezler, virüs değildir. Çerezlerin düz metin yapısı, bilgisayarınızda çalıştırılamayacakları anlamına gelir. Bu nedenle antivirüs programları kötü amaçlı çerezlere karşı koruma sağlama konusunda etkin olamayabilirler.

Çerezlerden Korunma

Web sitelerini ilk kez ziyaret ettiğimizde, çerez uyarıları ile karşılaşmamızın nedeni AB Direktifi 2009/136/EC’nin yürürlüğe girmiş olmasıdır. Bu direktifle ziyaretçilerin; verilerin depolanması hakkında bilgilendirilmesi zorunluluğu getirilmiştir. Çerez kullanımına dair bu uyarıları her onayladığımızda; verilerimizin hem yerel olarak hem de sunucu tarafında depolanacağını kabul etmiş oluruz.

Verilerinizi korumak ve online etkinliklerinizin izlenmesini engellemek için mevcut çerezleri silme ya da devre dışı bırakma gibi seçenekleri tercih edebilirsiniz.

Ziyaret edilen web sitelerini kullanıcı dostu yaparak webde gezinmenizi kolaylaştırdığından çerezleri tamamen devre dışı bırakmak önerilmiyor.

Ancak herkese açık ve paylaşılan bilgisayarlarda, bir web sitesinde hangi verileri bıraktığınıza dikkat etmeniz önemli. Yerel olarak depolanan tanımlama bilgisine sonraki bilgisayar kullanıcıları tarafından teorik olarak erişilebilir, bu nedenle kişisel verileriniz yanlış ellere geçebilir.

Veri korumanın önemi çerezler hakkındaki tartışmaları da artırmaktadır. Genellikle, bir site yalnızca kendi oluşturduğu çerezlere erişebilir yani Facebook; Amazon çerezlerinize bakamaz. Ancak, reklamverenlerin kullandığı üçüncü taraf çerezler siteler arası izleme yapabilir. Böylece, online alışveriş alışkanlıklarınız ve sosyal medya etkinliklerinize dayalı olarak bazı reklamlara maruz kalabilirsiniz.

Belirli bir web sitesinde kendinizi güvende hissetmiyorsanız bu site için çerezleri devre dışı bırakabilirsiniz.

Aslında en tehlikeli veriler kendi girdiğiniz kişisel verilerdir. Çerezler, form doldururken girmediyseniz e-posta adresi gibi verilerinizi açığa çıkaramaz.

Bazı tarayıcılar kalıcı çerezlerin engellenmesini veya yalnızca izin alınarak oluşturulmasını sağlayabilir. Bunlar, yalnızca, oturum sona erdikten sonra kendilerini silen çerezlere izin verirler. Böylece, kalıcı çerezlerin verilerinizi yerel olarak ve sunucu tarafında depolaması sorunu çözülmüş olur.

Gizli bir tarayıcı penceresi açtığınızda o anda cihazınızda bulunan çerezlere erişim engellenir ve siteler kim olduğunuzu bilemez, hiçbir şey kişiselleştirilmez. Webi çerezler olmadan kullanmak, yepyeni bir bilgisayarda online olmaya benzer; gittiğiniz her sitede giriş yapmanız gerekir.

Safari ve Firefox üçüncü taraf çerezleri varsayılan olarak engeller, ancak isterseniz bunlara izin verebilirsiniz. Chrome üçüncü taraf çerezlere otomatik olarak izin verse de tarayıcı ayarlarında bunları engellemeyi seçebiliyorsunuz.

Tarayıcıda Çerezler Nasıl Etkinleştirilir?

Web siteleri tarafından kaydedilen çerezleri engelleyebildiğiniz gibi onlara izin de verebilirsiniz.

Chrome kullanıcıları bilgisayardan çerezleri etkinleştirmek için; Chrome’u açıp adres çubuğunun sağından Diğer ardından Ayarlar‘ı tıklayarak ve “Gizlilik ve güvenlik” sekmesinden Çerezler ve diğer site verileri‘ni seçerek çerezlere izin verebilir.

Chrome kullanıcıları bilgisayardan çerezleri temizlemek için; Chrome’u açıp adres çubuğunun sağından Diğer ardından Ayarlar‘ı tıklamalı, “Gizlilik ve güvenlik” sekmesinden Çerezler ve diğer site verileri‘ni seçerek çerezlerin tümünü engellemelidir. Ancak çerezleri kaldırdığınızda web sitelerindeki oturumlarınızın kapatılacağını ve kayıtlı tercihlerinizin silinebileceğini bilmelisiniz.

Aynı ekranda Tüm çerezleri ve site verilerini göster‘i tıklayarak belirli sitelere dair çerezleri engelleyebilirsiniz. Bunun için sağ üstten sitenin adı için arama yapıp sitenin sağındaki Kaldır Kaldır simgesini tıklamanız yeterli.

Chrome kullanıcıları Android telefonlardan ya da tabletlerden çerezleri temizleme işlemi için;

Chrome’u açıp Diğer (Diğer) >  Ayarlar > Gizlilik > Tarama verilerini temizle seçeneklerini izlemelidir. Son bir saat veya Tüm zamanlar gibi bir zaman aralığı seçtikten sonra “Çerezler, medya lisansları ve site verileri” seçeneğini işaretleyerek diğer tüm öğelerin işaretini kaldırarak Verileri temizle ardından Temizle‘ye tıklamaları gerekir.

Ziyaret ettiğiniz bir sitedeki çerezlere izin verirken aynı sitede üçüncü taraflara ait reklamlar gibi diğer sitelere ait çerezleri engelleyebilirsiniz. Bunun için “Üçüncü taraf çerezlerine izin ver” onay kutusunun işaretini kaldırmanız yeterli.

Chrome kullanıcıları iPhone veya iPad’den çerezleri temizlemek için; Chrome’u açıp sağ alttan Diğer > Ayarlar > Gizlilik > Tarama Verilerini Temizle > Çerezler, Site Verileri adımlarını izlemeli ve diğer öğelerin işaretini kaldırmalıdır. Tarama Verilerini Temizle‘ye tıklayıp Bitti butonuna basarak işlemi tamamlayabilirler.

Peki ya diğer tarayıcılarda çerezler nasıl silinir? Firefox kullanıcıları Ayarlar sayfasındaki Gizlilik ve Güvenlik sekmesiyle, Safari kullanıcıları Ayarlar > İletişim Kutusu > Gizlilik adımlarıyla, Microsoft Edge kullanıcıları ise Ayarlar > Gizlilik ve hizmetler seçenekleri ile çerezlere dair tüm ayarlamaları yapabilir.

Özet

Çerezler, web sitelerini ziyaret ettiğinizde bilgisayarınıza, telefonunuza ya da tabletinize bırakılan küçük dosyalardır. Web siteleri, kullanıcıya özgü ayarları etkinleştirmek için bu küçük veri parçalarından yararlanır. Kullanıcı dostu bir web deneyimi çerezlerin temel amaçları olsa da ne yazık ki çerezlerden kullanıcı etkinliğini izleme gibi tartışmalı amaçlar için de yararlanılmakta.

Sonuç olarak modern webin gerekli bir parçası olsa da, çerezlerin gizlilik ihlali konusunda önemli bir güvenlik riski olarak görüldüğü su götürmez bir gerçek.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bunlar da İlginizi Çekebilir
Devamı
PHP Nedir?
Web’deki en büyük blog sisteminin (WordPress) çekirdeğini oluşturacak kadar güçlü, en büyük sosyal ağı (Facebook) çalıştıracak kadar derin bir programlama dili: PHP!