TRABİS’le Neler Değişiyor?

TRABİS'le Neler Değişiyor?

Türkiye’de faaliyet gösteren işletmeler ya da hedef kitlesi Türkiye’de bulunan web siteleri tarafından tercih edilmekte olan .tr uzantılı alan adlarının kayıt, yenileme gibi işlemleri için, bilindiği üzere bir süredir, bazı düzenlemelerin yürürlüğe girmesi söz konusu.

Şu anki uygulamalar .tr uzantılı alan adlarının kaydedilebilmesi için bir takım resmi belgelerin ibrazını gerektiriyor, adsoyad.com.tr şeklindeki domain’lerin tescilinde ise sadece kimlikle başvuru yapmak yeterli oluyor.

Bugün, yeni sürecin neler getireceğini ve hangi alan adı uzantıları için belge gerekip gerekmediğini açıklayacağız.

TRABİS Nedir?

2022’den itibaren BTK bünyesinde faaliyete geçmesi beklenen TRABİS; “.tr Ağ Bilgi Sistemi” anlamına gelir, .tr uzantılı alan adı sisteminin ve veri tabanının yönetilmesinden sorumludur.

TRABİS’e Geçiş Süreci

Bilindiği üzere Dünya çapında alan adı kaydı ile ilgili çalışmaları yürüten kuruluş olan ICANN’ın .tr uzantılı alan adları için ülkemizde yetkilendirdiği resmi kurum, ODTÜ bünyesinde hizmet veren Nic.TR idi.

21 Aralık 2018 tarihinde Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) ile ODTÜ’nün imzaladığı sözleşme ile Nic.TR’nin kayıt otoritesi yetkisi, BTK’ya devredildi.

Süreç TRABİS altyapısının hazırlanması ve Nic.TR üzerinden tescil edilen alan adlarının, yetkili alan adı kayıt operatörlerine aktarılmasına dair çalışmalarla devam etti.

Geçtiğimiz yıl “Büyük Göç Başladı” şeklinde duyurduğumuz söz konusu aktarım sürecinde, mevcut .tr uzantılı domain’lerini nic.tr üzerinden tescil ettirmiş olanların, alan adlarını kendi belirledikleri alan adı kayıt kuruluşlarına aktarmaları istenmişti.

Nic.TR’de kayıtlı olan alan adlarının, sahiplerinin seçtiği yetkili kayıt kuruluşlarına aktarılması işlemleri içinde bulunduğumuz yıl itibariyle tamamlandı (İnternet Alan Adları Yönetmeliği’ne göre Nic.tr’den yetkili bir kayıt kuruluşuna aktarılmamış alan adlarına ilişkin işlemler TRABİS bünyesinde yürütülecek).

TRABİS Dönemine Dair Düzenlemeler

TRABİS’le ilerleyecek olan süreç alan adı sahiplerinin mevcut kayıt kuruluşlarını değiştirmelerini gerektirmiyor. Alan adlarına dair ödeme ve yenileme gibi işlemler TRABİS öncesindeki süreçte olduğu gibi, mevcut alan adı kayıt kuruluşları üzerinden yapılmaya devam edecek.

Belgesiz “com.tr”

Bazı alan adı operatörlerinin şu anda “Belgesiz com.tr” adıyla verdiği hizmet aslında sadece adı ve soyadı ile .com.tr uzantısını almak isteyenlere yönelik bir hizmet. TRABİS’in faaliyete geçmesiyle com.tr uzantısını ad+soyad dışındaki kombinasyonlar için de belgesiz olarak kaydedebilmesi mümkün olacak.

Yeni düzenlemelere dair en önemli değişikliklerin başında com.tr, net.tr ve org.tr ile biten alan adlarının belgesiz alınabilecek olması geliyor.

Geçmişte belirli evrakların ibrazını gerektirecek şekilde tahsis edilmekte olan bazı alan adları yeni süreçte; herhangi bir belge istenmeden ilk gelen alır kuralına göre tahsis edilecek.

Belge Gerektiren Alan Adı Uzantıları

TRABİS devreye girdiğinde belge ile tahsis edilmeye devam edecek olan alan adları; gov.tr, edu.tr, bel.tr, k12.tr, av.tr, dr.tr, pol.tr, tsk.tr ve kep.tr’dir. Bu alan adları için talep edilen resmi belgeler konusunda da bazı değişiklikler söz konusudur. Örneğin edu.tr için Nic.tr döneminde tahsis formu istenmekteyken TRABİS; talep formu ve yetki belgesinin ibrazını gerektirmektedir.

Diğer Önemli Değişiklikler

  • Alan adından sorumlu kişinin adı ve e-posta adresi, alan adı kaydı için yapılan başvuru sırasında TRABİS sistemine işlenecek. Söz konusu veriler önceden Nic.tr veritabanına kaydedilmiyordu.

  • TRABİS’ten önce; yenileme döneminde alan adı sahibinin ödeme yapmaması alan adının üç ay süre ile duraklatılmasına neden oluyordu. Bu süre içerisinde alan adı sahibi ödeme yaparsa alan adını tekrar kullanmaya başlayabilirdi. TRABİS yenilenmeyen alan adının kullanımının iki ay süre ile durdurulmasını ve bu süre içinde alan adı sahibinin başvurusu üzerine alan adı tahsis işleminin yenilenmesini gerektiriyor. Ancak yenileme için belirtilen sürenin sonunda yenileme talebi gelmemesi halinde, alan adı yeniden tahsise açılacak, alan adının tahsise açıldığı bilgisi kurumun internet sitesinde yayımlanacak ve yeniden tahsise açılan bu alan adları için bir ay süre ile başvuru talebi alınmayacak.

ALAN ADI YAŞAM DÖNGÜSÜ, TRABİS, BELGESİZ COM.TR
TRABİS DÖNEMİNDE ALAN ADI YAŞAM DÖNGÜSÜ
  • Nic.tr döneminden farklı olan bir diğer düzenleme de feragatla ilgili, önceki uygulamalarda bir alan adı silindikten sonra 2 ay boyunca kimse alan adını kaydedemiyordu. TRABİS’te de alan adının 2 ay boyunca duraklatılması söz konusu ancak kurumun uygun bulduğu hallerde 2 aylık sürenin kısaltılması mümkün. Alan adı sahibi iki aylık duraklatılma süresinde feragat işleminden vazgeçerse durduma işlemi geri alınabilecek.

  • TRABİS’ten önce alan adlarının satışı ve devri yasaktı. Satışlar TRABİS’in faaliyete geçmesinden üç yıl sonra gerçekleştirilebilecek.

  • Bir alan adının tahsis süresi 5 yılı aşamayacak.

  • Yeni düzenlemelere göre kayıt kuruluşları başvuru sahiplerini alan adı tahsisi dışında başka bir hizmeti almak zorunda bırakamaz. Nic.tr döneminde ek hizmetler konusunda bu tür bir kural bulunmuyordu.

Yeni düzenlemelerle birlikte kullanılmaya başlanacak olan kısaltma ve terimlere aşinalık kazanmak isterseniz; TRABİS Döneminde Tanım ve Kavramlar adlı yazımızı okuyabilirsiniz.

Twitter, Instagram ve Youtube gibi sosyal medya hesapları için de aradığınız domain’in müsait olup olmadığını gösteren domain sorgulama aracımızı denediniz mi?

Özet

ODTÜ’nün, Nic.TR’nin kayıt otoritesi yetkisini, BTK’ya devretmesiyle başlayan süreçte, TRABİS’in faaliyete geçmesiyle .tr uzantılı alan adları sisteminin yönetilmesinde yeni bir dönem başlıyor.

Alan adlarına dair yenileme, duraklatılma, feragat gibi konularda farklı düzenlemeler içeren TRABİS; “belgesiz com.tr” gibi birtakım kolaylıkları da beraberinde getirecek.

Yeni dönemde alan adı sahiplerinin mevcut kayıt kuruluşlarını değiştirmeleri gerekmiyor. Alan adlarına dair ödeme ve yenileme gibi işlemler TRABİS öncesindeki süreçte olduğu gibi, hizmet alınmakta olan kayıt kuruluşu üzerinden yapılmaya devam edecek.