Veri Kaybı Nedir?

Veri kaybı nedir? sorusu küresel anlamda üzücü kayıplarla dolu bir yılda sormak istemediğiniz bir soru olabilir. 2020 yılı, muhtemelen, bugüne kadarki en çılgın yıllardan biri oldu: COVID-19, Avustralya orman yangınları, depremler, uçak kazaları, seller, püsküren yanardağlar, kükreyen kasırgalar, Doğu Afrika ve Güney Asya’da çekirge sürüleri, Beyrut’taki patlama, İdlib şehitlerimiz, Van’daki çığ faciası gibi birçok üzücü olayla sarsıldık.

Koronavirüs nedeniyle evden çalışanların artması ve işletmelerin hassas verileri korumak için doğru araçları, sistemleri ve altyapıyı sağlayamadığı bir sürece sürüklenmesi; yıl boyu defalarca kez tetiklenen korkularımızı; bu kez pandemide artan siber riskler ve veri kayıplarına dair endişe verici istatistiklerle büyütmeye devam etti.

Veri Kaybı Nedir?

Veri Kaybı Nedir?
Veri kaybı, işletmelerin çalışmalarının ve kazançlarının büyük zarar göreceği süreçleri doğurabilir.

Veri kaybı; elektrik kesintileri, dosyaların yanlışlıkla silinmesi, virüsler ve kötü amaçlı yazılımlar gibi nedenlerle hassas verilerin yok edilmesi anlamına gelir.

Veriler, farklı ölçekteki tüm işletmeler için bir yakıt görevi görür ve günlük işlevlerini sorunsuz olarak yerine getirmelerine olanak tanır. Veri kaybı, işletmelerin çalışmalarının ve kazançlarının büyük zarar göreceği süreçleri doğurabilir.

Müşteri listeleri, ticari sırlar, kredi kartı detayları, kimlik no, kişilerin sağlık geçmişi hakkındaki bilgiler gibi verilerin kaybına neden olan veri ihlallerinin sıklığı, günlük yaşamlarımızda verilerimizi kaydetme, saklama ve işleme şeklimizi sorgulamamız gerektiğinin göstergesidir.

Veri Kaybının Nedenleri

Veri Kaybı Nedir? Veri Kaybının Nedenleri
Veri kaybı nedenlerini sıralamaya başlamak 2020 yılı felaketleri gibi uzun bir listeyle göz göze gelmek gibi.

Zayıf şifreler, güncel olmayan güvenlik sistemleri, kötü amaçlı yazılımlar, güvenli olmayan bir ağ kullanmak, kasıtlı olarak hassas bilgilere erişen veya bunları paylaşan kötü niyetli çalışanlar, akıllı ev cihazlarına dek ulaşabilen botnet saldırıları, çalıntı cihazlar, kimlik avı e-postaları…

Veri kaybı nedenlerini sıralamaya başlamak 2020 yılı felaketleri gibi uzun bir listeyle göz göze gelmek gibi. Dilerseniz güvenlik uzmanlarının veri kaybı türleri için belirlediği dört temel kategoriye göz atalım:

İnsan Hatası

İnsan faktörü, özellikle kurumsal veri kaybında önemli rol oynar. Şirketler için en büyük risklerden biri, çalışanların verileri kullanma şeklidir. Dikkatsizlik, hassas verilerin yanlışlıkla paylaşılması, hırsızlık veya kurumsal casusluk, kasıtlı olarak dosyaların veya belgelerin silinmesi, cihazların sıvı hasarına maruz kalması gibi nedenler bilgilerin yedeği yoksa ciddi sıkıntılara yola açabilir.

Çalışanların ihmali veya suistimalinden kaynaklanan veri kaybını en aza indirmeye ve önlemeye yönelik ilk adım, uygun yönergeler oluşturup personele duyurmaktır.

Hırsızlık

Dizüstü bilgisayarların küçülüp hafiflemesi ve halka açık ortamlarda Wi-Fi bağlantıları ile kullanılmaları, hem cihazların hem verilerin çalınma olasılığını artırmış durumda. Bilgisayar hırsızlığından kaynaklanan veri kaybının boyutunu ölçmekse gerçekten zor çünkü bu tür suçların çok azı rapor ediliyor.

Kötü Amaçlı Yazılımlar

Veri Kaybı Nedir? Veri Kaybının Nedenleri
Kötü amaçlı yazılımlar tıpkı gerçek bir virüs gibi sürekli evrimleşerek, teknolojiye bağımlı hale gelmiş olan iş dünyası için büyük riskler barındırıyor.

Her 11 saniyede bir, işletmelerin siber suçlular tarafından saldırıya uğradığı biliniyor ve bu saldırıların maliyetinin 2021 yılında 20 milyar doları bulması bekleniyor (Cybercrime Magazine).

Siber saldırılar genellikle bir kimlik avı e-postasındaki virüslü bir ek ile başlatılıyor. Saldırı bir fidye yazılımı ise, kurban dosyayı açtığında, kötü amaçlı yazılım, cihazdaki verileri şifreliyor ve ağa yayılıyor. Sonraki aşama tahmin edeceğiniz üzere ödeme yapılmadığı takdirde bilgilerin silineceğini belirten bir fidye talebinin mağdura iletilmesi oluyor.

Bu konuda, Ransomware denen fidye yazılımları hakkında çarpıcı istatisklere yer veren Ransomware Nedir? adlı yazımızı okumanızı öneririz.

Casus yazılımlar, virüsler, truva atları ve fidye yazılımları gibi türleri olan kötü amaçlı yazılımlar tıpkı gerçek bir virüs gibi sürekli evrimleşerek, teknolojiye bağımlı hale gelmiş olan iş dünyası için büyük riskler barındırıyor.

Bu risklerin boyutları kötü amaçlı yazılım bulaşmış bilgisayar ağları anlamına gelen botnetlerle toplumsal düzenin tehlikeye atılması gibi sonuçlara neden olabiliyor. Dilerseniz botnet saldırılarını engelleme yollarından bahsettiğimiz Botnet Nedir? adlı yazımıza göz atabilirsiniz.

Donanım Hasarı

Veri Kaybı Nedir? Veri Kaybının Nedenleri
İstatistikler şaşırtıcı sayıda işletmenin etkili bir felaket kurtarma planının olmadığını gösteriyor.

Bir bilgisayarın en hassas kısmı sabit diskidir. Hatalı hava filtreleri, yazılımın bozulması, ısı ve su hasarı gibi pek çok sorun sistemi kalıcı olarak etkileyebilir.

Bilgisayar donanımlarının bozulmasının en yaygın nedenleri; darbe hasarı, elektriksel ani artışlar, elektrostatik boşalma, toz, aşırı ısınma, sabit disk bozulması gibi durumlardır. Bunlar dahili okuma ve yazma alanının veya manyetik veri depolama yüzeyinin zarar görmesine neden olabilir.

Veri Kaybı İşletmeleri Nasıl Etkiler?

Veri kaybının işletmeler üzerinde verimlilik, itibar, iş akışı gibi alanlarda ciddi etkileri söz konusu olabilir. Buna rağmen, istatistikler şaşırtıcı sayıda işletmenin etkili bir felaket kurtarma planının olmadığını gösteriyor.

Olağanüstü durum kurtarma da denen felaket kurtarma; bir işletmenin sel, deprem, insan hatası, cihaz arızası veya siber saldırı gibi durumlarda altyapı ve sistemlerini korumasına veya kurtarmasına olanak tanıyan bir güvenlik planlaması biçimi.

İyi bir planlama ile bir işletme, donanıma, uygulamalara ve verilere yeniden erişim sağlayarak normal faaliyetlerine devam edebilir.

Veri kayıpları konusunda tedbir almayarak kurumu, çalışanları, müşterileri hatta geleceğini riske atmayı göze alan şirketlerin nelerle karşılaşabileceğini şu şekilde sıralayabiliriz:

Veri Kaybı Nedir? Veri Kaybı İşletmeleri Nasıl Etkiler?
Veri kaybının en büyük maliyeti aslında verimlilik kaybıdır.

Maliyet Kaybı

Felaket kurtarma planları olmayan işletmelerin veri kayıplarından sonra sistemlerini normale döndürmeleri pahalıya mal olabiliyor. İş akışının kesintiye uğraması gelir akışında bozulmalara yol açabiliyor.

Önemli bir veri kaybı nedeniyle iflas eden veya kalıcı olarak kapanan işletmelere ne yazık ki rastlanıyor. Küçük ve orta ölçekli işletmelerin bir çoğu veri ihlallerinden sonra altı aydan fazla hayatta kalamayabiliyor.

Üretkenlik Kaybı

İşletmelerin birincil amacı operasyonel kalmaktır, ancak hassas bilgiler kaybedildiğinde bu zorlaşır. Sistemlerin geri yüklenmesi veya geçici çözümlerin bulunması zaman alabilir, bu nedenle veri kaybının en büyük maliyeti aslında verimlilik kaybıdır.

Veriye dayalı kararlar alan işletmeler açısından veri kaybı, işletmenin bugününü olduğu kadar geleceğini de tehlikeye atabilir.

2008 yılında yaşanan, Birleşik Krallık cezaevi sistemindeki 80.000’den fazla mahkumun hassas bilgilerini içeren şifrelenmemiş bir USB sürücüsünün kaybı, en çarpıcı veri kaybı örneklerinden biridir. Kopyalanmamış ve yedeklenmemiş veriler için sil baştan başlamak zamana ve emeğe vurulan dev bir darbedir.

Gizli Bilgilerin İfşası

Veri kaybı, bir işletmenin yasal işlemlerle ve davalarla uğraşmasına neden olabilir. Veri kayıplarının bir çoğu kişisel verilerin imha edilmesine, değiştirilmesine, izinsiz ifşa edilmesine veya erişilmesine yol açtığından veri ihlali olarak sınıflandırılır.

İnsanlar, sağlık sistemlerinde, resmi kurumlarda ve e-ticaret sitelerinde kişisel bilgilerinin güvende olduğundan emin olmak ister. Bu veriler erişimi olmaması gerekenler tarafından ele geçirilirse mağdurların tazminat talep etme hakkı doğar.

Eğer veri kaybı müşteri verilerini içeriyorsa, veri korumayla ilgili yasa ve yönetmeliklere uyamadığınız için para cezalarına çarptırılabilirsiniz. Veri kaybından iş akışı etkilenen müşterileriniz tarafından dava edilebilirsiniz.

Ayrıca çalışanlar açısından kişisel verilerin ihlali; kimlik hırsızlığına, kredi puanının düşmesine ve banka hesaplarının boşaltılmasına neden olabilir. İnsanların işlerini, ilişkilerini kaybetmelerine, zihinsel sağlık sorunları yaşamalarına yol açabilir.

Bu nedenle, işletmelerin gerekli tüm önlemleri almaları ve olası veri kayıplarında yasal sorumluluklar gereği belirli süre içinde olayın nasıl gerçekleştiğine dair suç duyurusunda bulunmaları gerekebilir.

İtibar Kaybı

Veri güvenliği tehlikeye giren şirketler müşteri taleplerinin yerine getirilmesi ve hizmetlerin sorunsuz olarak devam etmesini sağlayamazsa, müşterilerin güven ve sadakatinin, marka itibarının sarsılması gibi risklerle karşı karşıya kalabilir.

Verilerinizi kaybetmek, müşterilerinizi kaybetmek anlamına gelebilir. Müşterilerinizin güvenini kazanmak yıllar alır, ancak veri kaybı gibi tatsız olaylar nedeniyle tüm bu güveni kaybetmek acı bir tecrübe olacaktır.

Veri Kaybını Önleme Yöntemleri

Veri Kaybı Nedir? Veri Kaybını Önleme Yöntemleri
Doğru yazılımlarla, ağlarınızı izleyebilir, olağandışı bir etkinlik meydana geldiğinde ve yetkisiz erişimlerde uyarı alabilirsiniz.

Kurumsal boyutta veri kaybını önlemenin en iyi yolu donanım ve ağ yedekliliğini sağlamak, şirket dışı bir konumda sunucu barındırarak veya bulutta yedek depolama yapmak gibi önlemler alarak güvenilir veri yedekleme çözümlerine sahip olmaktır.

Etkili bir felaket kurtarma planı hazırlayan, güvenlik açıklarını tanımlayarak felaket kurtarma planını düzenli olarak test eden şirketlerin olası bir ihlalin maliyetini azaltacağı da rahatlıkla öngörülebilir. Çalışanların ve kilit personelin farklı durumlara nasıl hazırlanılacağı konusunda düzenli eğitim almaları da önemlidir.

Firewall ve anti-malware gibi yazılım çözümlerine yatırım yaparak tehdidi hafifletmek veri kaybı risklerini azaltmada en sık başvurulan güçlü seçeneklerdendir. Kötü amaçlı yazılımların neden olduğu veri kaybını önlemek adına kaliteli ve güncel bir virüsten koruma yazılımı kullanmak önemlidir. Doğru yazılımlarla, ağlarınızı izleyebilir, olağandışı bir etkinlik meydana geldiğinde ve yetkisiz erişimlerde uyarı alabilirsiniz.

Felaket kurtarmaya yönelik çözümlerden biri olarak siber suç sigortaları da önlemler arasında sayılabilir ancak bu yalnızca mali kaybı kapsar; kayıp verileri geri getiremez.

Özet

Daha az veri kaybı ve daha kolay veri kurtarma imkanlarına kavuşmak için işletmelerin dijital güvenlik stratejilerini gözden geçirmeleri, birden fazla depolama çözümü kullanmaları ve doğru güvenlik yazılımlarına yatırım yapmaları önerilir. Dilerseniz bu konudaki en güncel veriler için Malware Nedir? Malwarebytes Anti-malware Nasıl Kullanılır? ve En İyi Antivirüs Programları adlı yazılarımıza göz atabilirsiniz.

Veri kaybı nedir? sorusunu işletmeler üzerindeki etkilerine değinerek yanıtlamaya çalıştık. Hızlı ve etkili önlemler almanıza vesile olması dileklerimizle…

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bunlar da İlginizi Çekebilir
Devamı
VMware Nedir?
VMware, daha yüksek verim ve daha az maliyete odaklanan işletmelerin tüm uygulamalarının bulut ortamında çalışmasını ve korunmasını sağlıyor.
Devamı
Malware Nedir? Malwarebytes Anti-malware Nasıl Kullanılır?
Statista verilerine göre İsveç, Norveç ve Japonya kötü amaçlı yazılım bulaşma oranlarının en düşük olduğu ülkeler arasında. Malware bulaşmış bilgisayar sayısının en yüksek olduğu ülkeler ise Çin, Tayvan ve Türkiye!